Yüce Allah 13:17 ayetinde şu şekilde buyurmaktadır;

Kuran Ayet No|Sure No|Ayet No|Ayet

Arapça okunuş

Meal

1722|13|17|أَنزَلَ مِنَ ٱلسَّمَآءِ مَآءً فَسَالَتْ أَوْدِيَةٌۢ بِقَدَرِهَا فَٱحْتَمَلَ ٱلسَّيْلُ زَبَدًا رَّابِيًا وَمِمَّا يُوقِدُونَ عَلَيْهِ فِى ٱلنَّارِ ٱبْتِغَآءَ حِلْيَةٍ أَوْ مَتَٰعٍ زَبَدٌ مِّثْلُهُۥ كَذَٰلِكَ يَضْرِبُ ٱللَّهُ ٱلْحَقَّ وَٱلْبَٰطِلَ فَأَمَّا ٱلزَّبَدُ فَيَذْهَبُ جُفَآءً وَأَمَّا مَا يَنفَعُ ٱلنَّاسَ فَيَمْكُثُ فِى ٱلْأَرْضِ كَذَٰلِكَ يَضْرِبُ ٱللَّهُ ٱلْأَمْثَالَ

Enzele mines semai maen fesalet evdiyetun bi kaderiha fahtemele sseylu zebeden rabiya, ve mimma yukıdune aleyhi fin naribtigae hılyetin ev metaın zebedun misluh, kezalike yadribullahul hakka vel batıl, fe emmez zebedu fe yezhebu cufa', ve emma ma yenfaun nase feyemkusu fil ard, kezalike yadrıbullahul emsal.

İndirdi gökten bir su, aktı dereler kendi ölçüsünce ve sel yüklendi üste çıkan-yükselen bir köpük; ve vardır süs ya da eşya yapmak için ateşte yaktıklarının üzerinde bir köpük; bunun gibi böyle benzetme ile anlatır Allah hakkı ve batılı; yararsız olan köpüğe gelince o gider-kaybolur ve insanlara yararlı olan şeye gelince o kalır yeryüzünde, işte böyle örnek misaller verir Allah.

 

13:17 ayetinin detaylandırılması;

# Kelime Anlam Kök

1

enzele

indirdi

نزل

2

mine

   

3

s-semai

gökten

سمو

4

maen

bir su

موه

5

fesalet

aktı

سيل

6

evdiyetun

dereler

ودي

7

bikaderiha

kendi ölçüsünce

قدر

8

fehtemele

ve yüklendi

حمل

9

s-seylu

sel

سيل

10

zebeden

bir köpük

زبد

11

rabiyen

üste çıkan

ربو

12

ve mimma

ve vardır

 

13

yukidune

yaktıkları

وقد

14

aleyhi

onların üzerinde

 

15

fi

   

16

n-nari

ateşte

نور

17

btiga'e

yapmak için

بغي

18

hilyetin

süs

حلي

19

ev

ya da

 

20

metain

eşya

متع

21

zebedun

bir köpük

زبد

22

misluhu

bunun gibi

مثل

23

kezalike

böyle

 

24

yedribu

benzetme ile anlatır

ضرب

25

llahu

Allah

 

26

l-hakka

hakkı

حقق

27

ve lbatile

ve batılı

بطل

28

feemma

ne zaman ki

 

29

z-zebedu

köpük

زبد

30

feyezhebu

gider

ذهب

31

cufa'en

yararsız olan

جفا

32

ve emma

ve gelince

 

33

ma

şeye

 

34

yenfeu

yararlı olan

نفع

35

n-nase

insanlara

نوس

36

feyemkusu

kalır

مكث

37

fi

   

38

l-erdi

yeryüzünde

ارض

39

kezalike

işte böyle

 

40

yedribu

örnek verir

ضرب

41

llahu

Allah

 

42

l-emsale

misaller

مثل

 

(فَسَالَتْ) fesalet kelimesi kökü (سيل) akmak (flow), sıvılaşmak (to become liquid), erimek (melt) anlamındadır.  Hans Wehr 4th ed., page 523 (of 1303)

(ٱلسَّيْلُ) s-seylu (سيل) sel (torrent), taşkın-tufan (flood) anlamındadır. Hans Wehr 4th ed., page 523 (of 1303)

(أَوْدِيَةٌۢ) evdiyetun kelimesi kökü (ودي) dere (valley), nehir (river), nehir yatağı (river bed), vadi (ravine) anlamındadır.  Ayette çoğul olarak kullanılmıştır. Hans Wehr 4th ed., page 1241 (of 1303)

(فَٱحْتَمَلَ) fehtemele (حمل) taşımak (carry), kaldırmak (lift), yüklenmek (load up) anlamındadır. Hans Wehr 4th ed., page 240 (of 1303)

(زَبَدًا) zebedun ve (ٱلزَّبَدُ) z-zebedu kelimesi kökü (زبد) köpük (foam, froth), cürüf (dross) anlamındadır. Hans Wehr 4th ed., page 432 (of 1303).

(رَّابِيًا) rabiyen kelimesi kökü (ربو) yükselmek (raise), anlamındadır. Hans Wehr 4th ed., page 374 (of 1303)  

(فَيَمْكُثُ) feyemkusu kelimesi kökü (مكث) geride kalmak (to remain), kalmak-durmak (to stay) anlamındadır. Hans Wehr 4th ed., page 1075 (of 1303)

(فَيَذْهَبُ) feyezhebu kelimesi kökü (ذهب) uzaklaşmak (go away), kaybolmak (to disappear) anlamındadır. Hans Wehr 4th ed., page 361 (of 1303)

(يَنفَعُ) yenfeu kelimesi kökü (نفع) yararlı (beneficial), faydalı (to be useful), avantajlı (advantageous) anlamındadır. Hans Wehr 4th ed., page 1157 (of 1303)

(جُفَآءً) cufa'en kelimesi kökü (جفا) yararsız (useless), verimsiz (vain), faydasız (futile) anlamındadır. Hans Wehr 4th ed., page 151 (of 1303)

(ٱلْحَقَّ) l-hakka kelimesi kökü (حقق) hakikat-doğruluk-realite (truth), doğruluk-dürüstlük (correctness), haklılık (rightness) anlamındadır. Hans Wehr 4th ed., page 224 (of 1303)

(ٱلْبَٰطِلَ) l-batile kelimesi kökü (بطل) sahte-düzmece-yanlış (false), doğru olmayan (untrue), geçersiz (invalid), sahtelik (falsehood) anlamındadır. Hans Wehr 4th ed., page 78 (of 1303)

 

Yüce Allah’ın benzetme sanatını kullandığı muhteşem bir ayet. Hak (hakikat-realite) ile batılı (yanlış-sahte) o kadar güzel bir örnek ile bize işaret etmiştir ki bilimsel açıdan inceleme ile de bu net bir şekilde görülür.

Yüce Allah ayette süs ya da eşya yapmak için ateşte yakılıp, ısıtılıp eritilen metallerin üzerinde biriken, erimiş metalin üstüne çıkan cürufu işaret etmiştir. Bu cürufu sel suyunun üstüne çıkan köpüğe benzetmiştir. Her ikisinin de faydasız olduğunu bildirmiştir. Bu faydasız şeyleri batıl (yanlış-sahte) olan şeylere benzetmiş, asıl faydalı-yararlı olan suyu ve saf metali hakka (hakikat-realite) benzetmiştir.

 

Şimdi ayeti bilimsel açıdan inceleyelim;

Ergitilen metallerin üzerinde biriken cüruf

Metalleri işlemek insanoğlunun kazandığı en büyük kazançlardan bir tanesidir. Demir gibi sert metalleri ergiterek ona şekil vermeyi öğrendik. Eski toplumlar demire şekil vererek kılıç, kalkan ve ok gibi birçok savaş aleti yapabildiler. Ayrıca günlük hayatta da kullanılabilecek birçok eşya yapabildiler. Altın ve gümüşü süs eşyası yapmak için ergitme yöntemini de kullanmışlardı. Günümüzde de ergitme yöntemi kullanılmaktadır.

Doğada metalleri saf olarak bulmak mümkün değildir. Cevher şeklinde birçok metalin karışımı olarak yeryüzünden çıkarılırlar. Metali saflaştırmak için ergitme işlemi yapılır. Tamamen saf olmayan metaller ergitildiği zaman yoğunluk farkı nedeniyle daha hafif metaller yüzeye yükselir ve yüzeyde de birikir.  Yüzeyde biriken bu hafif metalin havaya temas edip oksitlenmesiyle metal küfü olarak bilinen cüruf oluşur.

Cüruf faydasız, yararsızdır. Asıl faydalı, yararlı ve kullanışlı olan alttaki saf metaldir.

Aşağıdaki resimde erimiş saf metal üstüne yükselmiş cüruf görülmektedir. 

curuf sel kopugu metal kufu rad 17 ayeti

 

Cürufun nasıl uzaklaştırıldığını aşağıdaki videodan izleyebilirsiniz.

 

(زَبَدًا) zebedun kelimesi köpük anlamındadır. Ancak cüruf anlamında da gelmektedir. 

 

Sel köpüğü;

Öncelikle köpük nedir onu inceleyelim. Köpük sıvı içerisine gaz hapsolduğunda oluşur. Sıvıyı çalkaladığımızda sıvı içine hava girer, orada hapsolur.

Selde köpük oluşumu; 

Fırtına, aşırı yağış sellere neden olur. Bu taşmalarda suyun debisi artınca çok fazla çalkalanma olur ve sıvı içine hava kabarcıkları hapsolur. Hava içeren bu kabarcıklar sudan hafif olduğu için suyun üstüne çıkarlar ve köpük halini alırlar.

Sel geçtiğinde ve su durulduğunda bu kabarcıklar patlar. İçlerindeki hava havaya karışır. Köpük tamamen kaybolur. Bu kabarcıkların hiçbir faydası yoktur. Gerçek faydası olan sıvı da toprak içinde kalır ve orada faydalarını gösterir.

Aşağıdaki resimde sel sırasında oluşan köpük gösterilmiştir. Köpük suyun üstüne çıkar. 

sel kopugu metalin erimesi curuf faydasiz rad 17

Yukarıdaki resmin video halini izlemek için tıklayınız.

 

 

Cüruf ve köpüğün üstte olmaları;

Hem cüruf hem de köpük üstlerinde oldukları maddelerden hafif oldukları için üstte çıkarlar-yükselirler. Faydasız oldukları halde üsttedirler. Bu da bize bir ders olmalıdır. Önemli olan üstte veya altta olmak değildir. Dünya hayatında çok üstte görülen ve bize çok cazip gelen bazı şeylerin aslında faydasız ve geçici olduğuna bir işarettir.

Önemli olan hak olan şeyi arayıp bulmaktır. Batıldan uzak durmaktır. 

En doğrusunu Allah bilir.